Ιδιωτικά πανεπιστήμια: μια ακόμα συζήτηση με πυροτεχνήματα

Share

Ιδιωτικά πανεπιστήμια: μια ακόμα συζήτηση με πυροτεχνήματα

Του Γιάννη Κομίνη

Παρακολουθώ με ενδιαφέρον την πρόσφατη συζήτηση για τα μη κρατικά πανεπιστήμια. Δυστυχώς και πάλι, για ένα τόσο καίριο θέμα όσο η ανώτατη παιδεία, κυριαρχεί ποδοσφαιρικού επιπέδου επιχειρηματολογία με πολιτικά πυροτεχνήματα χωρίς καμία ουσιώδη ανάλυση του θέματος. Φιλελεύθεροι και δημοκράτες οι μεν, οπισθοδρομικοί και κρατιστές οι δε. Δε γίνεται όμως έτσι σοβαρή δουλειά.

ADVERTISING

Σε αυτό το άρθρο θα τοποθετηθώ στο θέμα αναλυτικά στον χώρο που επιτρέπει ένα τέτοιο άρθρο, και όσο μπορώ πιο ουσιαστικά. Επίσης εκφράζω τις απόψεις μου χωρίς να κρύβομαι πίσω από μαζικές και αόριστες διακηρύξεις με στόχο την επόμενη μέρα να βρεθώ στην ομάδα που θα νικήσει... Προσωπικά δεν ανήκω και δεν θέλω να ανήκω σε καμία πολιτική ομάδα. Οι απόψεις μου έχουν διαμορφωθεί από την τριβή επί 25 χρόνια με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα σε όλο τον κόσμο.

Βέβαια, όταν ακούγονται αμφίβολης εγκυρότητας επιχειρήματα από πολιτικές δυνάμεις ή από μέσα ενημέρωσης είναι αποδεκτό, γιατί έχουν το δίκαιο της άγνοιας για το πόσο περίπλοκο είναι το θέμα "Πανεπιστήμιο", τόσο διεθνώς αλλά και ακόμα παραπάνω στην Ελλάδα. Πριν όμως σχολιάσω κάποια από αυτά τα επιχειρήματα, να πω ότι ποτέ μέχρι τώρα δεν άκουσα μια δημόσια συζήτηση ουσίας για τα υπάρχοντα πανεπιστήμια, ούτε κάποια προσπάθεια σοβαρής αξιολόγησης. Αρα, μήπως πριν ασχοληθεί κανείς με το αποπροσανατολιστικό δίπολο δημόσιο/ιδιωτικό, υπάρχουν μια σειρά από πιο θεμελιώδη ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν; Για παράδειγμα,

Έχουμε κατανοήσει στην Ελλάδα τι κάνει ένα πανεπιστήμιο καλό πανεπιστήμιο ή επαφειόμαστε στην κατάταξη από κάποιον ξένο οίκο που μας δίνει ένα αριθμό; Αρκεί αυτός ο αριθμός;

Με βάση τον ορισμό του τι είναι καλό πανεπιστήμιο, τον οποίο ορισμό ακόμα δεν έχουμε αρχίσει να ψάχνουμε, έχουμε στην Ελλάδα καλά πανεπιστήμια;
Αν όχι, τι φταίει;
Αν ναι, θέλουμε και άλλα καλά πανεπιστήμια;
Μήπως θέλουμε λιγότερα γιατί οι πτυχιούχοι μας δε βρίσκουν δουλειά;
Μήπως, πριν ασχοληθούμε με τα πανεπιστήμια, να ασχοληθούμε με μια σοβαρή προσπάθεια για την τόνωση της επιχειρηματικότητας, ώστε να έχουν οι πτυχιούχοι δουλειά;

Πάμε τώρα στο δίπολο ιδιωτικά/δημόσια με κάποια επιπλέον ερωτήματα που αναδεικνύουν τη δαιδαλώδη περιπλοκότητα του θέματος.

Αν το καίριο πρόβλημα της Ελλάδας είναι η ανεργία, θα βρίσκουν δουλειά οι πτυχιούχοι των ιδιωτικών πανεπιστημίων; Αν η απάντηση είναι ναι, γιατί τα ιδιωτικά πανεπιστήμια θα προσαρμοστούν καλύτερα στην αγορά εργασίας απ’ ό,τι τα δημόσια, τότε έχει ήδη γίνει ένα πολύ σημαντικό βήμα προς τη συνολική υποβάθμιση της παιδείας στη χώρα μας.

Γιατί αν προσαρμόσουμε το εννοιολογικό και επιστημονικό υπόβαθρο με το οποίο καλλιεργούνται τα νέα μυαλά σε αυτά που έχει ανάγκη ο (ελληνικός) ιδιωτικός τομέας, θα έχουμε σοβαρό πρόβλημα. Και αυτό το λέω γιατί από τις εμπειρικές μου παρατηρήσεις ο ιδιωτικός τομέας δεν έχει κάνει και πολλά βήματα (κατά μέσο όρο εννοείται, πάντα υπάρχουν εξαιρέσεις) προς την κατεύθυνση της εκμετάλλευσης του υπάρχοντος επιστημονικού δυναμικού, είτε γιατί δεν μπορεί είτε γιατί δεν θέλει είτε και για τα δύο. Επιστημονικό δυναμικό υψηλής ποιότητας υπάρχει, αλλά είτε παραμένει ανεκμετάλλευτο, είτε υπολειτουργεί, ή μεταναστεύει. Με χαρά διαπίστωσα ότι κάτι αντίστοιχο επισημαίνει και ο ΣΕΒ σε πρόσφατη ανακοίνωσή του.

Οπότε αν το πανεπιστήμιο δεχτεί την, πρακτικά αμετακίνητη, στάση του ιδιωτικού τομέα, και προσαρμοστεί στις δυνατότητες ή επιθυμίες του, τότε παύει να είναι πανεπιστήμιο. Με βάση τα μεγέθη του ΑΕΠ, θα έπρεπε όλη να διδάσκουμε τουριστική επιστήμη. Αυτό θέλουμε;

Από την άλλη, τι νόημα έχει το πανεπιστήμιο αν είναι πλήρως αποκομμένο από την όποια εγχώρια αγορά εργασίας; Τι νόημα έχει να διδάσκουμε κβαντική φυσική και μοριακή βιολογία, αν ο ιδιωτικός τομέας στην Ελλάδα αδυνατεί να εκμεταλλευτεί την παραγόμενη γνώση. Και αυτό το θέμα λοιπόν, δηλαδή η σύνδεση των πανεπιστημίων με την αγορά εργασίας χωρίς να αλλοιωθεί η φύση του πανεπιστημίου είναι εξαιρετικά περίπλοκο και δεν έχει μονοσήμαντες λύσεις.

Αν διαπιστωθεί (αφού κατανοήσουμε το θέμα "ποιότητα") ότι τα δημόσια πανεπιστήμια που έχουμε δεν είναι καλά, πως θα εγγυηθεί η πολιτεία καλά ιδιωτικά πανεπιστήμια με κριτήρια ποιότητας που θα ελέγχονται από την ίδια την πολιτεία, όπως ισχυρίζονται οι προτείνοντες; Αν δεν ελέγχονται από την ίδια από ποιόν θα ελέγχονται; Από τον ιδιωτικό τομέα; Θα επανέλθω σε αυτό το σημείο στα επόμενα.

Πάμε τώρα, και σε σχέση με τα παραπάνω ερωτήματα, σε μερικά "βασικά επιχειρήματα" από αυτούς που δείχνουν μια "σπουδή" για την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων.

Επιχείρημα (Α)

Αφού μπορούμε να έχουμε ιδιωτικά σχολεία, γιατί να μην έχουμε και ιδιωτικά πανεπιστήμια; Η τοποθέτηση αυτή κρύβει είτε άγνοια είτε προσπάθεια αποπροσανατολισμού. Η απάντηση είναι ότι αυτά που διακυβεύονται σε ένα (σοβαρό) πανεπιστήμιο είναι αρκετά πιο περίπλοκα και ριζικά διαφορετικά από αυτά που διακυβεύονται σε ένα σχολείο. Ας μην ξεχνάμε ότι βασικός σκοπός του πανεπιστημίου εκτός από τη διδασκαλία είναι και η έρευνα, ειδάλλως θα παρατείναμε το σχολείο κατά 4 έτη. Και στην έρευνα διακυβεύονται πολλά. Δεν ισχυρίζομαι ότι το θέμα αυτό έχει βρει τη λύση του στα δημόσια ιδρύματα. Κάθε άλλο. Αλλά τουλάχιστο εκεί υπάρχει ακόμα η "ελευθερία του λόγου". Δε νομίζω ότι η ίδια "ελευθερία", η οποία σου δίνει τη δυνατότητα να αξιολογείς, θα μπορεί να ευδοκιμήσει σε ένα ιδιωτικό ίδρυμα στην Ελλάδα του τώρα. Και αυτό το θέμα είναι καίριο αλλά αρκετά περίπλοκο για να αναλυθεί παραπάνω εδώ.


Επιχείρημα (Β)

Τα ιδιωτικά πανεπιστήμια θα δημιουργήσουν έναν ευγενή ανταγωνισμό με τα δημόσια και έτσι όλοι θα ανέβουμε. Στη θεωρία αυτό ισχύει. Για το "ευγενή" έχω αρκετές αμφιβολίες. Ας δούμε πως έχει λειτουργήσει, από πλευράς πολιτείας, ο ανταγωνισμός αυτός στα σχολεία. Η πολιτεία διαχρονικά, έχει στηρίξει επαρκώς το δημόσιο σχολείο για να ανταγωνίζεται επάξια το ιδιωτικό; Γιατί αν πρόκειται να προσφέρει παρόμοια και, κατά τη γνώμη μου, ελλειπή στήριξη στα δημόσια πανεπιστήμια, αν πρόκειται να τα κρατάει εγκλωβισμένα σε ένα λαβύρινθο γραφειοκρατίας και απαγορεύσεων, τότε πάλι έχουμε σοβαρό πρόβλημα.

Επιχείρημα (Γ)

Όλη η Ευρώπη έχει ιδιωτικά πανεπιστήμια. Αυτό σε ένα βαθμό ισχύει, αλλά στην πράξη σε χώρες όπως η Γερμανία και η Γαλλία, που είναι η ατμομηχανή της ΕΕ σε θέματα παιδείας και έρευνας, τα πανεπιστήμια που ακούγονται για την ποιότητά τους (τουλάχιστο στα πεδία των θετικών επιστημών τα οποία γνωρίζω καλύτερα) είναι δημόσια. Δεν ισχυρίζομαι κάποια αιτιακή σχέση δημοσίου-ποιότητας, αλλά καλό είναι να ληφθεί υπόψη και αυτό το στοιχείο σε αριθμολογικές συγκρίσεις που δε λαμβάνουν υπόψη τη θεμελιώδη έννοια "ποιότητα".

Επιχείρημα (Δ)

Το βαρύγδουπο κάλεσμα στα δημοκρατικά δικαιώματα. Γιατί να μην έχουμε μια ομάδα ανθρώπων το δημοκρατικό δικαίωμα να ιδρύσουμε ένα πανεπιστήμιο, να διδάσκουμε αλλήλους και να ερευνούμε κατά το δοκούν; Το επιχείρημα αυτό, επειδή είναι γενικό και αόριστο είναι και το πιο ισχυρό σε σχέση με τα προηγούμενα. Η δική μου απάντηση είναι ευχαρίστως, υπό την προϋπόθεση ότι από την όποια άσκηση δημοκρατικών δικαιωμάτων μιας ομάδας δε θα θίγονται τα δημοκρατικά δικαιώματα άλλων ομάδων. Στη σύγχρονη Ελλάδα δεν είναι προφανές ότι έχουν θέση τέτοιες ολιστικές ευαισθησίες στην αντίληψη της "δημοκρατικότητας". Για παράδειγμα, πολλών το δημοκρατικό δικαίωμα ήταν και είναι τα χρήματά τους να τα διαχειρίζονται ιδιώτες τραπεζίτες, και όχι το κράτος. Πολύ ωραία, αλλά τώρα το λογαριασμό των "ιδιωτικών επιλογών" τον πληρώνουμε όλοι, όχι μόνο όσοι εξάσκησαν το δημοκρατικό τους δικαίωμα. Αντίστοιχα και για το δικαίωμα στην ενημέρωση με ιδιωτικά μέσα. Υπάρχει πραγματική πολυφωνία και ανεξαρτησία στην ενημέρωση; Υπάρχει υψηλό επίπεδο και ποιότητα; Βοήθησαν τα ΜΜΕ στη σύγκλιση της χώρας με την ΕΕ ή μήπως έκαναν το αντίθετο; Επηρεαζόμαστε όμως όλοι από τις "ιδιωτικές επιλογές" τού να καλλιεργείται επί δεκαετίες την εθνική αντίληψη του παρία της Ευρώπης; Άρα μάλλον προκύπτει το συμπέρασμα ότι η ιδιωτικότητα στην Ελλάδα και η άσκηση δημοκρατικών δικαιωμάτων θέλουν αρκετή δουλειά ακόμα...

Επιχείρημα (Ε)

Τα παιδιά μας αντί να φεύγουν στο εξωτερικό θα σπουδάζουν στη χώρα τους, και θα γλιτώνουμε την οικονομική αιμορραγία. Το επιχείρημα αυτό παραπέμπει στο συναίσθημα λόγω της δύσκολης οικονομικής συγκυρίας που διανύουμε, και στη βάση του είναι τραγικό ως επιχείρημα, για τον εξής απλό λόγο. Η βαθειά ιστορία της Ελλάδας είναι συνυφασμένη με την εξωστρέφεια και την επαφή με άλλους πολιτισμούς. Μετά από τόσες δεκάδες ή εκατοντάδες χιλιάδες Ελληνες πολίτες που σπούδασαν τις τελευταίες δεκαετίες στο εξωτερικό, και πάλι βρισκόμαστε από άποψη κουλτούρας στις παρυφές της ΕΕ, παρ’ ολίγο μάλιστα να βρεθούμε και απ’έξω. Πόσο μάλλον να μην στέλνουμε και κανέναν έξω (υπάρχουν μάλιστα ισχυρές δυνάμεις του εσωτερικού που θα ήθελαν να δουν την Ελλάδα να μετατρέπεται σε εσωστρεφή μπανανία). Με αυτή την πρακτική, σε μερικές δεκαετίες η Βόρεια Κορέα θα μας φαντάζει πολυεθνικός και trendy προορισμός. Για τη χώρα μας η εξωστρέφεια είναι ζήτημα επιβίωσης. Και η εξωστρέφεια στοιχίζει, τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και σε ατομικό. Εξάλλου και οι σπουδές σε ελληνικά ιδιωτικά πανεπιστήμια δε θα είναι δωρεάν για τους περισσότερους.

Κλείνω λέγοντας ότι αν οι πολιτικές δυνάμεις ενδιαφέρονται για την πρόοδο της χώρας, καλό θα ήταν αρχικά να στηρίξουν την υγιή επιχειρηματικότητα που βασίζεται στην υψηλής ποιότητας επιστημονική γνώση και στην καινοτομία που πηγάζει από αυτή, και όχι στις δημόσιες σχέσεις και τη "μαυρογιαλούρια" διαπλοκή. Σε δεύτερο χρόνο αυτό θα λειτουργήσει και ως μοχλός ανάπτυξης της ανώτατης παιδείας. Προσωπικά είμαι υπέρ μιας σοβαρής αξιολόγησης των υπαρχόντων ιδρυμάτων, υπέρ της στήριξης των καλών πανεπιστημίων (όσων υπάρχουν), υπέρ των κινήτρων βελτίωσης των λιγότερο καλών πανεπιστημίων (όσων υπάρχουν), και τέλος υπέρ της ίδρυσης νέων καλών πανεπιστημίων. Αν πληρείται ο επιθετικός προσδιορισμός "καλό" και αν γίνει αντιληπτή η περιπλοκότητα που περικλείει την έννοια "πανεπιστήμιο", λίγο θα ενδιαφέρει αν τα νέα αυτά πανεπιστήμια θα είναι ιδιωτικά ή δημόσια.

Ομως ο τρόπος με τον οποίο έχει τώρα ξεκινήσει η σχετική συζήτηση για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια είναι κατά τη γνώμη μου επικίνδυνα πρόχειρος και βασίζεται σε λεκτικά και πολιτικά πυροτεχνήματα. Παράλληλα παρατηρείται μια συστηματική προσπάθεια αμαύρωσης του δημόσιου πανεπιστημίου, και η εικόνα που παρουσιάζεται απέχει πολύ από την πραγματικότητα. Έτσι προκύπτει το συμπέρασμα ότι οι δυνάμεις που προβάλλουν με τόση σπουδή τα ιδιωτικά πανεπιστήμια δεν εγγυώνται την υλοποίηση ή τη διάθεση για υλοποίηση του κρίσιμου προσδιορισμού "καλό", όπως επίσης και δεν εγγυώνται (μάλλον το αντίθετο κάνουν) τη συνολική ανάπτυξη της ανώτατης παιδείας στη χώρα μας.

* Ο κ. Γιάννης Κομίνης είναι Αναπληρωτής Καθηγητής, Τμήμα Φυσικής - Πανεπιστήμιο Κρήτης

*Οι απόψεις που εκφράζονται εδώ είναι απολύτως προσωπικές και δεν έχουν καμιά σχέση με οποιαδήποτε θεσμική ή επίσημη τοποθέτηση του Πανεπιστημίου στο οποίο εργάζομαι.

ΠΗΓΗ:http://www.capital.gr 

 

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Ιατρικός Σύλλογος Λάρισας
28ης Οκτωβρίου 43 Λάρισα 41223
Τηλ.2410287777 - 2410236036
Φαξ:2410287777

Website: http://www.isli.gr

 

 Email:Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από κακόβουλη χρήση. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε την Javascript για να το δείτε.
 ------------
 Σας ενημερώνουμε οτι τα γραφεία του ΙΣΛ θα είναι ανοικτά προς εξυπηρέτηση ως εξής:
Δευτέρα εως Παρασκευή πρωί 09:00-14:00
Δευτέρα-Τετάρτη απόγευμα 18:00-20:00

 

"ΒΙΟΠΟΛΙΣ ΥΠΟΔΟΧΕΥΣ"

viopolis ypodoheus

Ημερολόγιο δημοσιεύσεων

Ιούλιος 2019
Δε Τρ Τε Πε Πα Σα Κυ
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 1 2 3 4
Βρίσκεστε εδώ: Αρχική ΑΡΘΡΑ-ΑΠΟΨΕΙΣ Ιδιωτικά πανεπιστήμια: μια ακόμα συζήτηση με πυροτεχνήματα